Arno Rog CMS Site

Nieuw liedboek: kerkenraden aan zet

APELDOORN - De Interkerkelijke Stichting voor het Kerklied werkt in opdracht van onder andere de synode van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) aan een nieuw liedboek, dat in 2012 moet verschijnen. Inmiddels zijn de kerkenraden aan zet.

Unaniem besloot de synode van de Protestantse Kerk in Nederland in april vorig jaar dat er in 2012 een nieuw liedboek moet komen. Reden? Het Liedboek voor de kerken (1973), dat in veel gemeenten wordt gebruikt, is na dertig jaar aan vernieuwing toe. „Niet iedereen kan zich nog vinden in het taalgebruik en het muzikale karakter van het huidige Liedboek. Om die reden worden er ook veel liederen uit andere bundels gebruikt. Een nieuw liedboek is van belang voor de eenheid van de kerk”, aldus de synode.

Naast de Protestantse Kerk doen ook de Algemene Doopsgezinde Sociëteit, de Remonstrantse Broederschap en de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap NPB mee aan het project, dat is uitbesteed aan de Interkerkelijke Stichting voor het Kerklied (ISK). Ook andere kerkgenootschappen toonden inmiddels belangstelling. Zo hebben de Nederlands Gereformeerde Kerken zich aangemeld om mee te doen, en overwegen ook de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt om te participeren in het ISK-project.

Ds. Pieter Endedijk (1954) uit Didam is per 1 oktober aangesteld als coördinator van het liedboekproject. De predikant, tevens kerkmusicus, is momenteel bezig redactionele werkgroepen samen te stellen die elk een onderdeel van het nieuwe liedboek voor hun rekening gaan nemen. Een oproep aan deskundigen om zich aan te melden voor deelname, heeft een groot aantal belangstellenden opgeleverd, aldus Endedijk. Zo’n vijftig mensen gaan straks in de werkgroepen aan de slag.

Voorbeeldkatern
Ook de (wijk)kerkenraden en de classicale vergaderingen binnen de Protestantse Kerk worden ingeschakeld. Binnenkort krijgen alle kerkenraden een voorbeeldkatern waarin liederen staan afgedrukt die mogelijk in de verschillende categorieën in het nieuwe liedboek een plaats zullen krijgen. Twee bijgevoegde cd’s geven de ambtsdragers een beeld van hoe een en ander hoort te klinken. Daarnaast wordt iedere kerkenraad gevraagd aan te geven welke bundels momenteel binnen de gemeente in gebruik zijn, welke categorieën uit het voorbeeldkatern als een belangrijke vernieuwing worden gezien, en welke men eventueel mist.

De classicale vergaderingen verzamelen vervolgens de gegevens van alle kerkenraden, waarna het nieuwe liedboek op de agenda van de classis moet komen. Daarbij zou het goed zijn als er niet alleen vergaderd maar ook gezongen wordt, aldus het synodebestuur van de Protestantse Kerk. In oktober inventariseert het synodesecretariaat de uitkomsten van de vergaderingen en belegt het een bezinningsdag voor de classicale vergaderingen en het moderamen. Vervolgens wordt volgend voorjaar de synode geïnformeerd, die de bevindingen aan de ISK doorgeeft.

Endedijk is een voorstander van een zo breed mogelijke aanpak. „Het moet een open proces zijn en blijven.” Daarom mag de eindgebruiker van meet af aan door middel van supervisoren en klankbordgroepen meekijken en meedoen. „We houden een open procedure, die hopelijk de acceptatie bevordert. Ik ben niet bang voor mensen die meepraten.”

Allegaartje
Kritiek op het project bleef niet uit. Al in een vroeg stadium waarschuwden deskundigen dat het gevaar dreigt dat de nieuwe bundel een allegaartje zal worden. Zo schreef hymnoloog dr. Jan Smelik in deze krant: „Het proberen samen te brengen van de PKN-diversiteit in één officiële bundel is een prachtig streven, maar lijkt me meteen ook de achilleshiel van het project. Tenminste, wanneer men niet wil uitkomen bij een karakterloze bundel die vlees noch vis is en waarin te veel liederen staan die talig en muzikaal beneden de maat zijn. Een compromisbundel die een allegaartje is van rijp en groen, waarbij het rijpe volgens de een het groene is volgens de ander.”

Ook de musici Toon Hagen en Ronald van Drunen zijn bezorgd. Zij schreven in oktober het pamflet ”Nieuwe adem”, waarin ze hun bezwaren op een rij zetten. Doordat in de geplande opzet veel verschillende vormen een plaats krijgen, wordt het geheel erg fragmentarisch, denken ze. „Plaats geven aan zo veel mogelijk stijlen komt op ons krampachtig over. Waarom niet het denken in stijlen loslaten en kwaliteit van tekst en muziek als uitgangspunt nemen? Te vrezen valt dat een liedboek voor de breedte van de kerk in de praktijk weinig diepgang krijgt.”

Ds. Endedijk zegt het signaal van de organisten „heel serieus” te nemen. „De vraag of het een kwalitatief goede bundel wordt, is een heel goede. Ook voor de ISK en voor mij is de kwaliteit van de liederen een grote zorg én uitgangspunt. We proberen een zo goed mogelijke bundel voor een zo groot mogelijk gedeelte van de kerk te maken. Dat die breedte ten koste zal gaan van de diepgang, daarmee ben ik het niet eens.”

Gereformeerde Bond
Hier en daar werd met spanning gekeken welke houding de Gereformeerde Bond (GB) binnen de Protestantse Kerk in zou nemen ten aanzien van het nieuwe liedboek. Ds. A. F. Troost bijvoorbeeld riep in het Nederlands Dagblad de GB op mee te doen aan het liedboekproject. Hij schreef te hopen dat „héél de Protestantse Kerk in Nederland met liefde mee zal doen in het voorbereidingstraject, óók die gemeenten die in de zondagse diensten tot op heden alleen de kleine bundel ”Enige Gezangen” gebruiken. Wie weet hoe mooi juist dat liedboek worden kan als óók ’het meest orthodoxe deel’ van de kerk vriendelijk en gelovig zijn geluid laat horen.”

Ook ds. G. de Fijter, preses van de generale synode van de Protestantse Kerk, riep de GB op zich positief op te stellen. Tijdens de ledenvergadering van de GB stelde hij vorig jaar dat de kerk in haar geheel groot belang heeft bij „een liedboek met liederen die de gemeente bepalen bij de Schrift, bij schuldbelijdenis, vergeving, verzoening en vernieuwing.” Het zou volgens ds. De Fijter „tot zegen van de kerk zijn wanneer er straks een liedboek komt dat ook binnen uw kring geestelijk weerklank zou vinden. Een liedboek waarin het inhoudelijk klassieke lied bewaard is. Misschien niet in eerste instantie voor het gebruik in de eredienst, maar wel voor het gebruik thuis, in de huisdienst, op verenigingen en dergelijke.”

Inmiddels heeft de GB bij monde van algemeen secretaris drs. P. J. Vergunst de kerkenraden opgeroepen zich positief op te stellen. In de Waarheidsvriend van vorige week stelde Vergunst „dat we nu als leden van de kerk geroepen zijn ons in te zetten voor een liedboek dat een Bijbels-reformatorisch karakter heeft.” Het is daarom volgens hem van groot belang dat er, nu de verschillende werkgroepen worden samengesteld, „deskundige theologen, neerlandici, musici en lieddichters zijn die vanuit een gereformeerde overtuiging hun inbreng willen leveren.” Inmiddels hebben diverse mensen uit GB-kring „hun verantwoordelijkheid genomen en zich voor een werkgroep aangemeld”, weet Vergunst.

Hij benadrukt dat het nu niet de vraag is of het nieuwe liedboek te zijner tijd in de gemeenten gebruikt gaat worden. „Dat laatste is nú geen discussiepunt. Vanuit de doelstellingen van de Gereformeerde Bond om de kerk in gebondenheid aan de gereformeerde belijdenis te dienen, zetten we ons nu in voor een kwalitatief goed, Bijbels, reformatorisch liedboek.”

Bron: Reformatorisch Dagblad